top of page

Van groeibriljant naar kroonjuweel

Overzichtsblog door John van Balen

Er is in Wijk bij Duurstede een prachtig project met de potentie om uit te groeien tot een waar kroonjuweel voor onze samenleving. Ik heb het hier over de startlessen Dialoog ontwikkeld met twee basisscholen in onze gemeente en getoetst in vier groepen 8.

Twee jaar geleden deelde ik hier mijn droom over een leerlijn dialoog, van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Nu kan ik al concreter zijn, mede door de inzet van hen die dromen, meedenken en durven ontwikkelen.
 

Eerste concrete stap: startlessen Dialoog!
Nadat een leerkracht en een dialoogbegeleider elkaar ontmoetten in een met de wethouder van onderwijs georganiseerde “dialoog in het basisonderwijs”, kwam een inspirerende samenwerking tot stand. Dit resulteerde in het ontwikkelen van een pakket van vier dialooglessen. Met steun van meerdere collega’s en twee schooldirecteuren startten bijna honderd kinderen in vier groepen acht afgelopen schooljaar met veel enthousiasme in het ontdekken en toepassen van dialoog als communicatievorm. Het werd een schoolvoorbeeld van hoe initiatieven uit de samenleving het onderwijs kunnen ondersteunen, dit keer met leerkrachten en dialoogbegeleiders. De reacties hieronder van leerkrachten en dialoog begeleiders zijn concreet en zeer positief. Het betreft zowel directe impact op kinderen als op leerkrachten.

​

  • De leerkracht én de kinderen hebben een extra communicatievorm om op terug te vallen.

  • ​Dialoog sluit aan bij KiVa, Vreedzame school en de vernieuwde kerndoelen taal. 

  • Kinderen doen meer mondelinge taalvaardigheid op, met name luisteren en verdiepende vragen stellen.

  • Deze vaardigheden kunnen ze voor de rest van hun leven gebruiken.

  • De dialoog sluit aan op ieders niveau doordat je kunt differentiëren. Bij elk kind zie je resultaat.

  • De dialoog is als lesvorm breed inzetbaar.

  • Als leerkracht groei je er ook van en word je vaardiger.

  • Eigenaarschap van de les komt meer bij de leerlingen zelf te liggen (zowel fijn als spannend).

  • Kip en ei verhaal: Voorwaarde is veilige basis in de klas of de dialoog inzetten creëert veiligheid.

  • Energie als opbrengst. De dialoog als werkvorm geeft zowel leerkracht als kinderen energie.

  • Wanneer je start met dialooglessen in groep 6, dan kan je in groep 7 en 8 daarop voortborduren en heb je er als school ook langer profijt van.

  • Plan de lessen in de tweede helft van het schooljaar, dan is het goed in te passen.


Vervolgstappen?
Ik krijg de leerlijn steeds scherper op het netvlies. Ik durf nog steeds te dromen en ben optimistisch over het nu gewoon gaan doen. Er is nu een concreet aanbod aan leerkrachten van de bovenbouw, met participatie van ouders en dialoogbegeleiders. Dit is verwoord in een prachtige flyer met ondersteunende teksten over praktijkervaring. Financieel wordt er meegedacht met de draagkracht van scholen om het aanbod kans van slagen te geven. Het is nu de kunst om directeuren en leerkrachten aan te haken. Dat zou in Wijk bij Duurstede niet lastig moeten zijn, gelet op alle gevoerde gesprekken en kijkend naar het beleid van onderwijsorganisaties en scholen. Motivatie voldoende, vooral het verlangen naar meer verbinding springt in het oog. Lessen dialoog horen wat mij betreft daarom ook thuis op de lokale educatieve agenda LEA waar alle educatieve partners - Kinderopvang tot Voortgezet Onderwijs – samen met de gemeente aan tafel zitten.Meedenken met de financiële draagkracht.

Bovendien passen de dialooglessen bij de landelijke actualisatie van de kerndoelen taal voor het basis- en voortgezet onderwijs. Ik sprak erover met leden van een werkgroep die in juni landelijk het kwaliteitskader taal presenteerden. De Wijkse startlessen Dialoog sluiten naadloos aan bij meerdere geactualiseerde kwaliteitsdoelen van de bovenbouw basisonderwijs en de onderbouw voortgezet onderwijs. Ik ben dan ook blij met de aandacht in het nieuws voor thema’s als ‘talige identiteit’ (taalgebruik dat een mens of groep mensen definieert en onderscheid van anderen), en het belang van kerndoelen taal voor de lessen Burgerschap.

Kortom, de tijd lijkt me rijp om naast discussie en overleg ook dialoog te noemen in de landelijke voorbeelden van leerlijnen. Dan komt mijn (onze?) dialoog leerlijn nog meer in zicht en maken we van een Wijkse groeidiamant een Nederlands kroonjuweel.

Tot slot
@Dialoogbegeleiders in dialoognetwerken en/of (groot-)ouders, al dan niet met een dialoog achtergrond, omarm dit initiatief en laat het groeien. Samen met leerkrachten kunnen we dialoog tot een vaste waarde maken in het onderwijs en in onze samenleving.

@Schooldirecteuren, startlessen Dialoog geeft je school extra verbinding met de stimulans van educatieve betrokkenheid, dit initiatief steunt en verlicht je werk. Er zijn inmiddels dromers en doeners met ideële overtuigingen die dit willen delen. De concrete ervaringen zijn er, de lessen liggen klaar. Laten we lokaal en landelijk van een groeidiamant een kroonjuweel maken. Voor de toekomst van onze (klein)kinderen en een betere samenleving.

Wil je meer weten?
Tijdens het proces ontwikkelde zich de afgelopen jaren een programmagroep “Dialoog in het Onderwijs”. Acht enthousiaste leden die van begin af aan meedenken om ontwikkelingen te stimuleren en vorm te geven. Heb je een vraag of idee? Je kan me bereiken via de mail johnvanbalen@dialoogpleinnederland.nl of bel me op 06-22246154. Hoor graag van je.

Hartelijke groet,
John van Balen

Noot: In de rapportage Peil Mondelinge taalvaardigheid van 1 dec. 2025 van de Inspectie van Onderwijs wordt geconstateerd dat de gespreksvaardigheid van kinderen op de basisschool achteruit gaat. En dat mondelinge taalvaardigheid de basis vormt voor taalontwikkeling en onze sociale omgang met elkaar.

bottom of page